De laatste tijd is er wat commotie ontstaan over de aangekondigde verkoop van het bedrijf dat het inlogplatform Digid faceliteert. Er blijkt een Amerikaanse koper voor te zijn. Het nieuws wordt gebracht alsof Nederland een van zijn culturele pareltjes in de ramsj heeft gegooid. Kamerbreed zijn er twijfels of erger. Je kan hier op verschillende manieren naar kijken. Het faciliteringsbedrijf achter Digid is al Brits dus veel zal er waarschijnlijk niet veranderen als het over de oceaan wordt getild. Trump en de VS zijn nauwelijks meer bondgenoten te noemen maar ook dat is niet zo erg van belang. Het platform is softwarematig waarschijnlijk niet moeilijk in te ruilen voor een ander platform mocht de nood aan de man zijn. Privacy is voor velen belangrijk maar mij intereseert het niet of Donald mijn inlogcode weet. Toch is er iets essentiëlers waar we eens beter over na moeten denken.
Wat mensen in een samenleving bindt is lastig goed te definiëren maar het is mij opgevallen dat burgers het heel prettig vinden als hele basale zaken goed geregeld zijn. Zo zijn Italianen en Engelsen apetrots op hun zorgsysteem. Deze systemen voelen als gratis omdat ze via belastinggeld betaald worden en het geeft de inwoners van deze landen een soort trots. Een emotie die de mensen bindt. Iets waar links en rechts, arm en rijk, een warme band mee hebben, ook al rammelt de zorg in die landen en wordt er veel over geklaagd. In Nederland hebben we een ander zorgsysteem wat waarschijnlijk beter werkt maar ons op papier wel geld kost en dan wordt er anders naar gekeken. De liefde is dan duidelijk zakelijker en als we er gevoelsmatig voor moeten betalen worden we ook een stuk kritischer.
Met Digid speelt er iets soortgelijks. Digid wordt betaald door de overheid dus ook indirect door de burgers maar deze voelen het niet direct in hun portemonnee. Het wordt dus gezien als een gratis service van de overheid en dus is het van ons allemaal. Als dan blijkt dat het helemaal niet gratis is en dat het zeker geen stukje overheid of zelfs maar Nederlands is, slaat de paniek toe.
Het is een mooie leerschool als je als overheid punten wil scoren bij de burger. Probeer zaken die ons allemaal aangaat en via de belastingen te regelen en maak er een overheidsinstantie van die van ons allen is. Dus in het voorbeeld van Digid: koop het platform of maak een nieuwe die van ons allemaal is met een Nederlands of voor mijn part EU vlaggetje erop. Je kan een versie ervan verkopen aan andere EU landen of zelfs erbuiten als er interesse voor is. Zo zou je eventueel zelfs kunnen verdienen aan het product. Dit kan je ook doen voor andere essentiële diensten. Vooral digitale diensten zoals Digid is dat eigenlijk eenvoudig te doen. Je zou het ook kunnen doen voor communicatie (whatsapp/signal/linkedin), informatiediensten (nos/wikipedia/scholing/meteo/zoekmachines/ai) enz maar ook bijvoorbeeld bank-/betalingsdiensten en koop-ruil-hergebruikplatforms (marktplaats). Er is al iets soortgelijks bij bedrijven die meerdere diensten aanbieden, zoals energiebedrijven die telefoonpakketten en televisie-abonnementen verkopen.
Het via de overheid organiseren van essentiële diensten heeft veel voordelen. Het maakt ons onafhankelijk en dus vrijer van markten en mogendheden waar je geen grip op hebt, je kan eventuele winsten gebruiken voor nieuwe initiatieven of winstuitkeringen aan burgers, je houdt je burgers aan het werk en doordat het van iedereen is zal het zeker het saamhorigheidsgevoel in Nederland versterken wat onder andere door polarisatie steeds meer onder druk is komen te staan. En als laatste is de middelvinger naar de privatiseringsgolf van de jaren negentig ook eentje om niet te versmaden.